Bankhelpdeskfraude

Wat is bankhelpdeskfraude?

Bankhelpdeskfraude is een vorm van social engineering: de oplichter hackt geen systemen, maar manipuleert mensen. Volgens Veilig Bankieren, de voorlichtingssite van de Nederlandse banken, speelt de crimineel in op nieuwsgierigheid, vertrouwen en angst. De politie omschrijft het als oplichting waarbij criminelen zich voordoen als bankmedewerker en je bellen of aan de deur komen om geld van je af te nemen.

Het slachtoffer maakt het geld zelf over of geeft zelf de pas af. Daardoor lijkt de transactie voor de bank normaal. Dat maakt deze fraude lastig te stoppen en is ook de reden dat banken vooral inzetten op voorlichting en extra controles bij overboekingen.

Bankhelpdeskfraude is een bekende vorm van vishing, phishing via de telefoon. De Fraudehelpdesk gebruikt de bredere term helpdeskfraude: daaronder vallen ook nephelpdesks van computerbedrijven en webwinkels. De kenmerken zijn hetzelfde: een gezaghebbende beller, een urgent probleem en een oplossing waarbij jij geld of toegang geeft.

Hoe werkt bankhelpdeskfraude?

Een typisch gesprek verloopt in een paar stappen:

1. De oplichter belt en zegt dat hij van de fraudeafdeling van je bank is. Soms staat het echte nummer van de bank in beeld door spoofing.
2. De beller vertelt dat er iets vreemds gebeurt op je rekening, bijvoorbeeld dat er geld wordt afgeschreven of dat je rekening is gehackt.
3. Hij zet je onder tijdsdruk: je moet nu handelen om je geld te redden.
4. Hij laat je geld overmaken naar een “veilige rekening” of kluisrekening, die in werkelijkheid van de oplichter is.
5. Of hij kondigt aan dat een koerier je bankpas komt ophalen, en probeert je pincode te achterhalen.

Soms begint het met een phishing-bericht of een sms, waarna de nep-bankmedewerker belt om het “probleem” op te lossen.

Hoe herken je bankhelpdeskfraude?

De Rijksoverheid is duidelijk: vraagt iemand die zegt van je bank te zijn om geld over te boeken of je inloggegevens of pincode door te geven, verbreek dan meteen de verbinding. Een bank belt daar nooit voor. Andere signalen zijn haast, een dreigend verhaal over je spaargeld en het verzoek om een app te installeren of je scherm te delen. Het nummer in beeld zegt niets: oplichters kunnen elk nummer laten zien.

Hoeveel schade veroorzaakt bankhelpdeskfraude?

De schade door bankhelpdeskfraude steeg in 2025 met ruim 3 miljoen euro tot 25,8 miljoen euro, terwijl het aantal slachtoffers met 14 procent daalde tot iets minder dan 5.900 (bron: NVB, 2026). Per slachtoffer is dat gemiddeld ruim 4.300 euro (eigen berekening: 25,8 miljoen euro gedeeld door 5.900 slachtoffers). In 2022 lag de schade nog boven de 50 miljoen euro.

Banken vergoeden de schade sinds 2020 onder voorwaarden uit coulance. In 2025 werd iets meer dan 45 procent van de schade door bankhelpdeskfraude bij particulieren vergoed (bron: NVB, 2026). De klant moet onder meer meewerken aan het onderzoek en aangifte doen.

Bij de Fraudehelpdesk was helpdeskfraude in 2025 met 17.264 meldingen de meest gemelde fraudevorm bij particulieren, tegen 9.492 in 2024 (bron: Fraudehelpdesk, Een terugblik op 2025). Dat cijfer gaat over alle nephelpdesks, niet alleen over banken.

Voorbeeld uit de praktijk

Op 12 november 2025 hield de politie in Noord-Holland 3 verdachten aan na een poging tot bankhelpdeskfraude (bron: politie.nl, 2025). Een man werd gebeld met de mededeling dat er geld van zijn rekening was gepind. Er bleken inderdaad betalingen met zijn pas en creditcard te zijn geprobeerd, die de bank had geblokkeerd. De beller zei dat een koerier zijn passen zou ophalen om ze te vernietigen. De man vertrouwde het niet en belde de politie, die de koerier voor de deur aanhield. De verdachten waren 17 en 18 jaar oud.

Bankhelpdeskfraude in de praktijk van een security-professional

Fraudeanalisten bij banken proberen bankhelpdeskfraude te herkennen voordat het geld weg is. Banken hebben daarvoor maatregelen genomen, zoals een lagere daglimiet, een wachttijd van 4 uur bij het verhogen van die limiet en een functie in de app waarmee je controleert of je echt door je bank wordt gebeld (bron: NVB, 2026).

Voor een security officer in een organisatie is dezelfde techniek relevant. De Fraudehelpdesk ziet ook nephelpdesks die zich voordoen als computerbedrijf en mensen bellen over een zogenaamd probleem met hun computer. Voorlichting via security awareness-training helpt medewerkers deze trucs te herkennen.

Veelgestelde vragen

Wat is bankhelpdeskfraude en hoe herken ik het?

Bij bankhelpdeskfraude doet een oplichter zich voor als medewerker van je bank en zegt dat je geld niet veilig is. Je herkent het aan tijdsdruk en aan de vraag om geld over te maken naar een veilige rekening, je pincode of inlogcodes te geven of je pas mee te geven. Een echte bank vraagt dat nooit.

Ik ben gebeld dat er geld wordt afgeschreven. Is dit een oplichtingstruc?

Dat is een veelgebruikte opening van bankhelpdeskfraude. Hang op, ook als het nummer van je bank in beeld staat. Zoek zelf het officiële nummer van je bank op en bel daarnaar, of kijk in je bankapp. Als je zelf naar je bank belt, krijg je volgens Veilig Bankieren altijd de echte bank aan de lijn.

Wanneer belt de bank mij?

Een bank kan je bellen, bijvoorbeeld over een verdachte transactie. Maar een bank vraagt volgens de Rijksoverheid nooit via de telefoon om geld over te boeken of om je inloggegevens of pincode. Twijfel je, verbreek dan de verbinding en bel zelf je bank. Veel banken hebben in de app een functie om te checken of een gesprek echt is.

Hoe kan ik helpdeskfraude melden?

Ben je slachtoffer, bel dan direct je bank om betalingen te laten stoppen en doe aangifte bij de politie, via politie.nl of 0900-8844. Bij spoed bel je 112. Een poging tot fraude zonder schade kun je melden bij de Fraudehelpdesk. Aangifte is ook een voorwaarde voor een eventuele vergoeding door de bank.