Begrippenlijst security en intelligence

2FA staat voor tweefactorauthenticatie: een manier van inloggen waarbij je met 2 verschillende factoren bewijst wie je bent. Naast je wachtwoord gebruik je bijvoorbeeld een code uit een app op je telefoon of je vingerafdruk. Een gestolen wachtwoord is dan niet genoeg om in je account te komen, omdat de aanvaller ook de tweede factor nodig heeft.

Adware is software die ongevraagd advertenties toont op je computer, telefoon of in je browser. Adware komt vaak mee met gratis software en verandert soms je startpagina of zoekmachine. Veel adware houdt ook bij welke websites je bezoekt, om advertenties te richten. Adware is een vorm van malware en is vaak lastig te verwijderen.

API staat voor application programming interface: een vaste set afspraken waarmee 2 softwareprogramma's gegevens en functies uitwisselen. Een app vraagt via een API bijvoorbeeld het weer, een adres of de status van een betaling op bij een andere dienst. Omdat API's rechtstreeks toegang geven tot gegevens, zijn ze een geliefd doelwit van aanvallers.

Een API key is een unieke geheime code waarmee een programma zich bij een API bekendmaakt. De API gebruikt de sleutel om te bepalen welke applicatie een verzoek doet, wat die applicatie mag en hoeveel verzoeken ze mag sturen. Een API key hoort geheim te blijven: wie hem in handen krijgt, kan de API gebruiken alsof hij die applicatie is.

API-security is het beveiligen van API's: de koppelingen waarmee apps, websites en systemen gegevens uitwisselen. Het doel is dat alleen bevoegde gebruikers en systemen precies bij de gegevens en functies kunnen die voor hen bedoeld zijn. Belangrijke maatregelen zijn authenticatie, autorisatie per object, versleuteling, limieten op gebruik en een actueel overzicht van alle API's.

APT staat voor advanced persistent threat: een aanvaller met veel kennis en middelen die langdurig en gericht probeert binnen te dringen in een organisatie en daar ongemerkt te blijven. Meestal gaat het om groepen die voor een staat werken en uit zijn op spionage of het voorbereiden van sabotage. Met APT wordt ook de aanvalsgroep zelf bedoeld, zoals APT28.

BIA staat voor business impact analyse: een analyse die vaststelt welke bedrijfsprocessen kritiek zijn, van welke systemen en mensen ze afhangen en welke schade ontstaat als ze uitvallen. De uitkomst bepaalt hoe snel processen na een incident terug moeten zijn en hoeveel dataverlies acceptabel is. De BIA is de basis van een bedrijfscontinuïteitsplan.

BIO staat voor Baseline Informatiebeveiliging Overheid: het basisnormenkader voor informatiebeveiliging van Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen. De huidige versie, BIO2, is gebaseerd op ISO 27001 en ISO 27002 en stelt risicomanagement centraal. Sinds 15 augustus 2026 is een groot deel van de BIO2 wettelijk verankerd via de Cyberbeveiligingswet.

Een botnet is een netwerk van computers en andere apparaten die zonder dat de eigenaar het weet besmet zijn met malware. Een crimineel bestuurt al die apparaten, de bots, op afstand via een centrale server. Botnets worden gebruikt om spam te versturen, DDoS-aanvallen uit te voeren, gegevens te stelen en ransomware te verspreiden.

Een brute-force-aanval is een aanval waarbij een aanvaller automatisch zoveel mogelijk wachtwoorden of codes uitprobeert, totdat hij de juiste vindt. Software test daarbij in korte tijd enorm veel combinaties, dus korte en voorspelbare wachtwoorden zijn het eerst aan de beurt. Lange wachtwoorden, een limiet op mislukte inlogpogingen en multifactorauthenticatie maken zo'n aanval veel moeilijker.

Een bug bounty is een beloning die een organisatie geeft aan iemand die een kwetsbaarheid in haar systemen vindt en die vertrouwelijk meldt. De organisatie publiceert vooraf de regels: welke systemen getest mogen worden, wat niet is toegestaan en hoe hoog de beloning is. Zo worden lekken gedicht voordat criminelen ze misbruiken.

Business continuity is het vermogen van een organisatie om haar belangrijkste processen door te laten gaan tijdens en na een ernstige verstoring, zoals een cyberaanval, brand, stroomuitval of storing bij een leverancier. In een bedrijfscontinuïteitsplan (BCP) legt de organisatie vooraf vast welke processen voorgaan, wie wat doet en hoe zij blijft communiceren.

Cardtrapping is een vorm van betaalpasfraude waarbij je pas in een geprepareerde pinautomaat achterblijft. Criminelen kijken ondertussen je pincode af, vaak terwijl ze zich voordoen als behulpzame omstander. Zodra je wegloopt, halen ze de pas uit de automaat en nemen ze geld op. Blijf daarom altijd bij de automaat en bel direct je bank.

De CIA-triade is het model met de 3 kernprincipes van informatiebeveiliging: confidentiality (vertrouwelijkheid), integrity (integriteit) en availability (beschikbaarheid). Informatie mag alleen zichtbaar zijn voor bevoegden, moet juist en volledig blijven en moet beschikbaar zijn wanneer je haar nodig hebt. In Nederland heet hetzelfde model vaak BIV: beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid.

CIO staat voor chief information officer: de bestuurder die eindverantwoordelijk is voor de informatievoorziening en IT van een organisatie. De CIO bepaalt de IT-strategie, bewaakt budgetten en grote projecten en zorgt dat technologie de doelen van de organisatie ondersteunt. Informatiebeveiliging valt vaak onder de CIO, maar ligt in de dagelijkse praktijk meestal bij een aparte CISO.

De CLOUD Act is een Amerikaanse wet uit 2018 waarmee Amerikaanse opsporingsdiensten gegevens kunnen opvragen bij aanbieders van communicatie- en clouddiensten die onder Amerikaans recht vallen. Dat geldt ook als de gegevens buiten de Verenigde Staten staan, bijvoorbeeld in een Europees datacenter. Voor Europese organisaties kan dat botsen met de AVG.

Cloud security is de beveiliging van gegevens, applicaties en accounts die bij een cloudleverancier draaien in plaats van op eigen servers. De leverancier beveiligt de infrastructuur, de klant blijft verantwoordelijk voor onder meer toegangsrechten, instellingen en de eigen gegevens. Denk aan multifactorauthenticatie, versleuteling, back-ups, monitoring en goede afspraken met de leverancier.

Credential stuffing is een aanval waarbij criminelen gebruikersnamen en wachtwoorden die bij een eerder datalek zijn gestolen, automatisch uitproberen bij andere websites en systemen. De aanval werkt omdat veel mensen hetzelfde wachtwoord op meerdere plekken gebruiken. Een uniek wachtwoord per account en multifactorauthenticatie maken gelekte inloggegevens grotendeels waardeloos.

Cross-site scripting (XSS) is een aanval waarbij een aanvaller kwaadaardige code, meestal JavaScript, via een kwetsbare website bij bezoekers laat uitvoeren. De browser vertrouwt de code omdat die van de website zelf lijkt te komen. Zo kan de aanvaller bijvoorbeeld sessiegegevens stelen, de inhoud van de pagina veranderen of bezoekers doorsturen naar een nepwebsite.

CTF staat voor capture the flag: een wedstrijd in cybersecurity waarin deelnemers alleen of in teams beveiligingspuzzels oplossen. Elke opgeloste opdracht levert een geheime tekst op, de flag, die punten waard is. CTF's gebruiken opzettelijk kwetsbare systemen, zodat deelnemers legaal kunnen oefenen met hacken, cryptografie en digitaal sporenonderzoek.

CVE staat voor Common Vulnerabilities and Exposures: een openbare catalogus waarin elke bekende kwetsbaarheid in software of hardware een uniek nummer krijgt, zoals CVE-2021-44228. Met dat nummer weten leveranciers, beheerders en securitytools precies over welke kwetsbaarheid ze het hebben. Een CVE-nummer zegt zelf niets over de ernst; daarvoor wordt CVSS gebruikt.

CVSS staat voor Common Vulnerability Scoring System: een internationale methode om de ernst van een kwetsbaarheid uit te drukken in een score van 0 tot 10. Hoe hoger de score, hoe ernstiger de kwetsbaarheid. Een score van 9,0 of hoger heet kritiek. CVSS meet de technische ernst en niet het risico voor een specifieke organisatie.

Cyber is een voorvoegsel dat verwijst naar computers, netwerken en de digitale wereld, zoals in cybersecurity, cyberaanval en cybercriminaliteit. Het woord is afgeleid van cybernetica, de wetenschap van besturing en communicatie die Norbert Wiener in 1948 introduceerde. Die term gaat terug op het Griekse kubernètès, dat stuurman betekent.

De Cyber Resilience Act (CRA) is een Europese verordening die cybersecurity-eisen stelt aan producten met digitale elementen, zoals slimme apparaten, software en apps. Fabrikanten moeten hun producten veilig ontwerpen, kwetsbaarheden verhelpen en beveiligingsupdates leveren. De meldplicht geldt sinds 11 september 2026; alle eisen gelden vanaf 11 december 2027.

Cyber threat intelligence (CTI) is verzamelde, verrijkte en geanalyseerde informatie over dreigingen in het digitale domein. Het gaat om aanvallers, hun werkwijze en de sporen die ze achterlaten. Een CTI-team maakt die informatie, deelt het met partners via afspraken zoals het Traffic Light Protocol en zorgt dat security-teams er tijdig maatregelen op nemen.

Een cyberaanval is een opzettelijke poging om via computers of netwerken systemen, diensten of gegevens te verstoren, te stelen, te wijzigen of te vernietigen. Aanvallers gebruiken technieken als phishing, ransomware, DDoS-aanvallen en misbruik van kwetsbaarheden in software. Het doel is meestal geld, spionage, sabotage of politieke aandacht.

Cybersecurity is het beschermen van computernetwerken, systemen, programma's en gegevens tegen ongeoorloofde toegang, gebruik of wijziging. Het gaat om techniek, processen en mensen samen: aanvallen voorkomen, ze op tijd ontdekken en er goed op reageren. Organisaties doen dat met maatregelen als multifactorauthenticatie, updates, back-ups, monitoring en training van medewerkers.

Een cyberverzekering is een verzekering voor schade door cyberincidenten, zoals een ransomware-aanval, een hack of een datalek. Afhankelijk van de polis vergoedt de verzekeraar kosten voor herstel van systemen en data, inhuur van specialisten, bedrijfsschade en claims van gedupeerden. Veel polissen bieden ook hulp bij een incident. Dekking, voorwaarden en premie verschillen per verzekeraar.

Het dark web is het deel van internet met websites die alleen bereikbaar zijn via speciale software zoals Tor. Die software verbergt wie een website bezoekt en waar de website staat. Het dark web wordt gebruikt door mensen die toezicht of censuur willen ontwijken, maar ook voor handel in drugs, gestolen gegevens en hacktools.

Dark web monitoring is het doorlopend zoeken naar gestolen gegevens van een persoon of organisatie op plekken waar criminelen die verhandelen, zoals fora, marktplaatsen en gelekte datasets. Duikt een e-mailadres, wachtwoord of klantbestand op, dan volgt een melding. De dienst voorkomt geen lek, maar helpt sneller te reageren op misbruik.

Data security is het beschermen van digitale gegevens tegen ongeoorloofde toegang, wijziging, diefstal en verlies, gedurende hun hele levenscyclus. Het richt zich op de data zelf, waar die ook staat: op een server, in de cloud of op een laptop. Bekende maatregelen zijn versleuteling, toegangsbeheer, labeling van vertrouwelijke informatie en back-ups.

Dataresidentie is de geografische locatie waar gegevens worden opgeslagen en verwerkt, bijvoorbeeld in Nederland, binnen de EU of in de Verenigde Staten. Organisaties leggen die locatie vast in afspraken met hun cloudleverancier, vaak vanwege privacyregels, beleid of klanteisen. Dataresidentie zegt iets over waar data staat, niet automatisch over welk recht erop van toepassing is.

Een DDoS-aanval is een aanval waarbij veel computers tegelijk zoveel verkeer naar een website, server of netwerk sturen dat die dienst traag of onbereikbaar wordt. DDoS staat voor distributed denial of service. De aanvaller breekt nergens in en steelt geen gegevens, maar legt de beschikbaarheid van een dienst tijdelijk plat.

DDoS-bescherming is het geheel van maatregelen dat een website, server of netwerk bereikbaar houdt tijdens een DDoS-aanval. Denk aan filtering bij de internetprovider, een wasstraat die kwaadaardig verkeer wegfiltert, een content delivery network, rate limiting en een web application firewall. Een aanval voorkomen kan niet, de gevolgen beperken wel.

Disaster recovery is het herstellen van IT-systemen, applicaties en data na een grote verstoring, zoals een ransomware-aanval, brand of langdurige storing. Een organisatie legt vooraf in een disaster recovery plan vast welke systemen eerst terug moeten, hoe snel dat moet (RTO) en hoeveel dataverlies acceptabel is (RPO). Back-ups en een uitwijklocatie maken dat herstel mogelijk.

DMZ staat in netwerkbeveiliging voor demilitarized zone: een apart netwerkdeel tussen internet en het interne netwerk van een organisatie. Servers die vanaf internet bereikbaar moeten zijn, zoals webservers en mailservers, staan in de DMZ. Firewalls scheiden de DMZ van beide kanten, zodat een aanvaller die zo'n server overneemt niet direct in het interne netwerk terechtkomt.

DNS detection and response is een beveiligingsaanpak waarbij een organisatie haar DNS-verkeer continu analyseert om aanvallen te herkennen en er direct op te reageren. Het systeem ziet bijvoorbeeld malware die contact zoekt met een server van de aanvaller of data verstopt in DNS-verzoeken. Daarna blokkeert het het domein of meldt het het apparaat aan het SOC.

DNS-filtering is een beveiligingsmaatregel waarbij de DNS-server bekende kwaadaardige of ongewenste domeinen niet vertaalt naar een IP-adres. Klikt een medewerker op een link naar een phishingsite of probeert malware contact te maken met een server van de aanvaller, dan komt er geen verbinding tot stand. DNS-filtering werkt voor alle apparaten die die DNS-server gebruiken.

DNS-security is het beveiligen van het Domain Name System (DNS), het systeem dat domeinnamen zoals esif.nl vertaalt naar IP-adressen. Het voorkomt dat aanvallers DNS-antwoorden vervalsen, domeinnamen kapen, DNS-verkeer afluisteren of DNS misbruiken voor DDoS-aanvallen. Bekende maatregelen zijn DNSSEC, versleutelde DNS en DNS-filtering die bekende phishingdomeinen blokkeert.

DORA staat voor Digital Operational Resilience Act: de Europese Verordening (EU) 2022/2554 over de digitale weerbaarheid van de financiële sector. Banken, verzekeraars, pensioenfondsen, beleggingsondernemingen en andere financiële instellingen moeten hun ICT-risico's beheersen, ernstige ICT-incidenten melden en hun weerbaarheid testen. DORA is van toepassing sinds 17 januari 2025.

E-mailsecurity is het beveiligen van e-mail tegen misbruik, zoals phishing, vervalste afzenders, malware en het onderscheppen van berichten. De technische basis bestaat uit SPF, DKIM en DMARC, die samen voorkomen dat criminelen mail versturen namens jouw domeinnaam. Daarnaast horen versleuteld transport, multifactorauthenticatie op mailaccounts en bewustwording van medewerkers bij goede e-mailsecurity.

EDR in security staat voor endpoint detection and response: software op laptops, werkstations en servers die continu vastlegt wat er op het apparaat gebeurt en verdacht gedrag herkent. Anders dan een klassieke virusscanner let EDR op gedrag in plaats van alleen op bekende malware. Een analist kan een besmet apparaat vanuit EDR op afstand onderzoeken en van het netwerk isoleren.

Encryptie is het versleutelen van gegevens, zodat ze onleesbaar worden voor iedereen die de juiste sleutel niet heeft. Een algoritme zet leesbare tekst om in een reeks willekeurige tekens. Alleen met de sleutel kan de ontvanger de gegevens weer ontsleutelen. Encryptie beschermt berichten, bestanden, wachtwoorden en internetverbindingen.

Endpoint security is de beveiliging van apparaten die met het netwerk van een organisatie verbonden zijn, zoals laptops, werkstations, telefoons en servers. Het combineert maatregelen als antivirussoftware, EDR, updates, versleuteling en beheer van apparaten. Het doel is voorkomen dat aanvallers via 1 apparaat binnenkomen en zich daarna verder door het netwerk verspreiden.

Een firewall is een apparaat of programma dat het verkeer tussen 2 netwerken controleert, meestal tussen internet en een thuis- of bedrijfsnetwerk. De firewall vergelijkt elk verzoek met ingestelde regels en laat alleen toegestaan verkeer door. Zo houdt een firewall ongewenste verbindingen tegen, maar beschermt hij niet tegen alles.

Een geopolitieke risicoanalyse is een beoordeling van hoe spanningen en verschuivingen tussen landen een organisatie kunnen raken. Denk aan conflicten, sancties, handelsbeperkingen, spionage door staten en afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers. De analyse beschrijft welke ontwikkelingen waarschijnlijk zijn, wat de gevolgen zijn voor mensen, systemen en ketens, en welke maatregelen de organisatie kan nemen.

Een honeypot is een nepsysteem, zoals een server, website of bestand, dat er aantrekkelijk uitziet voor aanvallers maar geen echte gebruikers of gegevens heeft. Omdat niemand er een normale reden voor heeft, is elk contact verdacht. Beveiligers gebruiken honeypots om aanvallen vroeg te ontdekken en om te leren hoe aanvallers werken.

HSM staat voor hardware security module: een fysiek apparaat dat cryptografische sleutels veilig aanmaakt, bewaart en gebruikt. De sleutels verlaten de HSM niet onversleuteld, en de behuizing detecteert pogingen om het apparaat open te breken. Banken, certificaatautoriteiten en cloudaanbieders gebruiken HSM's om betalingen, digitale handtekeningen en versleutelde gegevens te beschermen.

HUMINT staat voor human intelligence: inlichtingen die een inlichtingendienst verzamelt via menselijke bronnen. Dat zijn mensen die informatie hebben of op verzoek gaan verzamelen, zoals informanten en agenten. In Nederland werken de AIVD en de MIVD met menselijke bronnen. De Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 regelt wat daarbij mag.

IAM staat voor identity and access management: het geheel van beleid, processen en systemen waarmee een organisatie bepaalt wie toegang krijgt tot welke systemen en gegevens. IAM zorgt dat elke medewerker een eigen account heeft, alleen de rechten krijgt die nodig zijn voor het werk en die rechten weer kwijtraakt bij een andere functie of vertrek.

Identiteitsfraude is het misbruiken van de identiteitsgegevens van een ander, zoals naam, geboortedatum, burgerservicenummer (BSN) of een kopie van een identiteitsbewijs. Criminelen sluiten daarmee bijvoorbeeld een abonnement of lening af of kopen spullen op jouw naam zonder te betalen. In Nederland is identiteitsfraude strafbaar met maximaal 5 jaar gevangenisstraf.

IDS staat voor intrusion detection system en IPS voor intrusion prevention system. Beide controleren netwerkverkeer of systemen op tekenen van een aanval. Een IDS geeft alleen een melding, zodat een analist kan beoordelen wat er aan de hand is. Een IPS kan hetzelfde, maar probeert verdacht verkeer ook automatisch te blokkeren. Vaak zitten beide functies in 1 product.

Incident response is de manier waarop een organisatie een cyberincident afhandelt, zoals een ransomware-aanval, datalek of gehackt account. Het omvat het ontdekken en beoordelen van het incident, het indammen van de schade, het verwijderen van de aanvaller, het herstellen van systemen en het evalueren achteraf. Een incidentresponsplan legt vooraf vast wie wat doet.

Informatiebeveiliging is het geheel van maatregelen om informatie te beschermen tegen verlies, diefstal, misbruik en ongewenste wijzigingen. Het gaat om digitale en papieren informatie, om systemen en om de mensen die ermee werken. Het doel is dat informatie beschikbaar, juist en vertrouwelijk blijft. Die 3 eisen heten samen de CIA-triade.

Information security is de Engelse term voor informatiebeveiliging: het beschermen van informatie en informatiesystemen tegen ongeoorloofde toegang, gebruik, openbaarmaking, verstoring, wijziging of vernietiging. Het doel is de vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid van informatie te bewaren. De term komt vooral voor in internationale normen zoals ISO/IEC 27001 en in functietitels zoals information security officer.

Een inlichtingendienst is een overheidsorganisatie die informatie verzamelt en analyseert over dreigingen voor de nationale veiligheid, zoals terrorisme, spionage en cyberaanvallen. Nederland heeft 2 inlichtingen- en veiligheidsdiensten: de AIVD, die onder het ministerie van Binnenlandse Zaken valt, en de MIVD van Defensie. Hun taken en bevoegdheden staan in de Wiv 2017.

De intelligence cycle is het proces waarmee een organisatie van een vraag tot een bruikbare inlichting komt. Een beslisser stelt een vraag, analisten verzamelen informatie, verwerken die tot een inlichting en delen het resultaat. De reactie van de beslisser leidt tot nieuwe vragen, waardoor het proces steeds opnieuw begint.

IoC staat voor indicator of compromise: een technisch spoor dat erop wijst dat een systeem is of wordt aangevallen. Voorbeelden zijn een IP-adres van een aanvaller, een kwaadaardige domeinnaam of URL en de file hash van malware. Security-teams laden IoC's in hun detectiesystemen, zodat verdacht verkeer of een besmet bestand automatisch een melding oplevert.

IoT-security is de beveiliging van apparaten die met internet verbonden zijn, zoals camera's, thermostaten, printers, slimme meters en sensoren. Zulke apparaten hebben vaak standaardwachtwoorden, krijgen weinig updates en zijn soms direct vanaf internet bereikbaar. IoT-security zorgt dat ze geen toegang geven tot het netwerk en niet worden misbruikt voor aanvallen.

Een ISMS, voluit information security management system, is een managementsysteem waarmee een organisatie haar informatiebeveiliging bestuurt. Het legt vast welke risico's er zijn, welke maatregelen de organisatie neemt, wie verantwoordelijk is en hoe ze controleert en verbetert. De internationale norm ISO/IEC 27001 bevat de eisen voor een ISMS.

ISO 27001 is de internationale norm met eisen voor een managementsysteem voor informatiebeveiliging, een ISMS. De norm beschrijft hoe een organisatie risico's beoordeelt, maatregelen kiest en haar beveiliging continu verbetert. Organisaties kunnen zich tegen ISO 27001 laten certificeren door een geaccrediteerde instelling. In Nederland geldt de versie NEN-EN-ISO/IEC 27001.

ISO 27002 is een internationale richtlijn met beheersmaatregelen voor informatiebeveiliging, inclusief uitleg en implementatieadvies per maatregel. Organisaties gebruiken de norm om maatregelen te kiezen en in te voeren binnen een ISMS volgens ISO 27001. Anders dan ISO 27001 is ISO 27002 geen eisennorm: je kunt je er niet tegen laten certificeren.

Een IT security scan is een technisch onderzoek van de IT-omgeving op zwakke plekken in de beveiliging. Scanners controleren websites, mailservers, netwerken en systemen op bekende kwetsbaarheden, verkeerde instellingen en ontbrekende beveiligingsstandaarden. De uitkomst is een rapport met bevindingen en hun ernst. Een IT security scan breekt niet in en beoordeelt geen beleid of processen.

Een IT-healthcheck is een momentopname van de hele IT-omgeving van een organisatie. Een specialist controleert onder meer hardware, besturingssystemen en updates, back-ups, netwerk, accounts en rechten en de basisbeveiliging. De uitkomst is een overzicht van wat goed gaat, welke risico's er zijn en welke verbeteringen het eerst nodig zijn. Beveiliging is 1 onderdeel.

IT-security is de bescherming van de IT-omgeving van een organisatie: computers, servers, netwerken, software en de data die daarop staat. IT-security zorgt dat systemen blijven werken, dat gegevens niet worden gewijzigd of gestolen en dat alleen bevoegde gebruikers toegang hebben. Het is het technische deel van informatiebeveiliging en overlapt grotendeels met cybersecurity.

Een keylogger is software of hardware die ongemerkt alle toetsaanslagen op een computer, telefoon of tablet vastlegt. Criminelen gebruiken keyloggers om wachtwoorden, inloggegevens, berichten en financiële gegevens te stelen. Een software-keylogger komt meestal binnen via malware; een hardware-keylogger is een klein apparaatje tussen toetsenbord en computer.

Malware is een verzamelnaam voor kwaadaardige software die bewust is gemaakt om schade te doen. Het woord komt van het Engelse malicious software. Virussen, wormen, trojans, spyware en ransomware zijn allemaal vormen van malware. Malware kan bestanden stelen of versleutelen, systemen laten uitvallen en apparaten overnemen voor criminelen.

Een man-in-the-middle-aanval is een aanval waarbij een aanvaller zich ongemerkt tussen 2 partijen plaatst die met elkaar communiceren, zoals een gebruiker en een website of 2 bedrijven die mailen. De aanvaller kan alles wat heen en weer gaat meelezen en ook veranderen. Beide partijen denken dat ze rechtstreeks met elkaar communiceren.

Managed services IT is het doorlopend uitbesteden van IT-beheer aan een externe partij, de managed service provider (MSP). De MSP beheert bijvoorbeeld werkplekken, servers, netwerk, back-ups en clouddiensten, meestal op afstand en tegen een vaste vergoeding per maand. Taken, reactietijden en beschikbaarheid staan in een contract met een service level agreement.

MDR staat in security voor managed detection and response: een dienst waarbij een externe partij doorlopend dreigingen op de systemen van een organisatie opspoort, onderzoekt en er direct op reageert. De dienstverlener combineert eigen detectietechniek met analisten die aanvallen beoordelen en indammen, bijvoorbeeld door een besmette laptop van het netwerk te isoleren.

Meldplicht is de verplichting uit de Cyberbeveiligingswet om elk significant incident te melden bij het CSIRT en de toezichthouder. Een essentiële of belangrijke entiteit geeft binnen 24 uur een vroegtijdige waarschuwing, dient binnen 72 uur een melding met een eerste beoordeling in en levert uiterlijk 1 maand na die melding een eindverslag.

MFA in security staat voor multifactorauthenticatie: inloggen waarbij je met meerdere onafhankelijke factoren bewijst wie je bent. Je combineert bijvoorbeeld iets wat je weet (wachtwoord), iets wat je hebt (telefoon) en iets wat je bent (vingerafdruk). Wie alleen je wachtwoord steelt, komt daardoor niet in je account.

Microsegmentatie is een manier van netwerkbeveiliging waarbij servers, applicaties of kleine groepen systemen elk in een eigen, klein segment worden geplaatst. Een systeem mag alleen communiceren met de systemen die het voor zijn taak nodig heeft. Zo kan een aanvaller die 1 systeem overneemt, zich veel moeilijker door het netwerk verplaatsen.

MITRE ATT&CK is een gratis, openbare kennisbank van tactieken en technieken die aanvallers gebruiken, gebaseerd op waarnemingen van echte aanvallen. De Amerikaanse organisatie MITRE beheert het framework. Security-teams gebruiken ATT&CK als gemeenschappelijke taal om aanvallen te beschrijven, detectie te verbeteren en te toetsen welke aanvalstechnieken ze wel en niet kunnen zien.

MSSP staat voor managed security service provider: een externe dienstverlener die de beveiliging van een organisatie geheel of gedeeltelijk uitvoert op basis van een doorlopend contract. Denk aan het beheren van firewalls, het bewaken van systemen vanuit een security operations center en het reageren op incidenten. De organisatie blijft zelf verantwoordelijk voor haar informatiebeveiliging.

NAC staat voor network access control: technologie die bepaalt welke apparaten en gebruikers verbinding mogen maken met het interne netwerk van een organisatie. NAC controleert bij het aansluiten wie of wat er verbinding maakt en of het apparaat aan de beveiligingseisen voldoet. Apparaten die niet voldoen, worden geweigerd of in een afgeschermd netwerkdeel geplaatst.

NCSC staat voor Nationaal Cyber Security Centrum: de Nederlandse overheidsorganisatie die bedrijven en organisaties helpt digitaal weerbaar te worden. Het NCSC adviseert, deelt informatie over dreigingen en coördineert als nationaal CSIRT de aanpak van cyberincidenten. Het valt onder het ministerie van Justitie en Veiligheid en is geen toezichthouder.

NEN 7510 is de Nederlandse norm voor informatiebeveiliging in de zorg. De norm bouwt voort op ISO 27001 en ISO 27002 en voegt eisen toe voor het beschermen van gezondheidsgegevens. Zorgaanbieders moeten zich sinds 2008 wettelijk aan NEN 7510 houden. Een certificaat is niet verplicht, maar ze moeten wel kunnen aantonen dat ze volgens de norm werken.

Netwerksegmentatie is het opdelen van een computernetwerk in afzonderlijke zones, zoals kantoor, servers, gasten en slimme apparaten, met een controlepunt tussen die zones. Alleen verkeer dat nodig is, mag van de ene naar de andere zone. Komt een aanvaller of virus binnen in 1 zone, dan kan die zich niet vrij door het hele netwerk verspreiden.

Network security is het beschermen van een computernetwerk en het verkeer dat erover gaat tegen inbraak, misbruik en uitval. Het gaat om de verbindingen tussen systemen: wie mag het netwerk op, welk verkeer mag waarheen en hoe ontdek je een indringer. Bekende maatregelen zijn een firewall, netwerksegmentatie, VPN, versleutelde wifi en monitoring van netwerkverkeer.

NIS2 is een Europese richtlijn, Richtlijn (EU) 2022/2555, die zorgt voor een hoog gezamenlijk niveau van cybersecurity in de EU. Organisaties in 18 kritieke sectoren moeten hun cyberrisico's beheersen en significante incidenten melden, en hun bestuur is daarvoor verantwoordelijk. In Nederland is NIS2 uitgevoerd met de Cyberbeveiligingswet, die geldt sinds 15 augustus 2026.

OSINT staat voor open source intelligence: inlichtingen uit openbare bronnen, zoals websites, sociale media, nieuwsberichten en openbare registers. Een OSINT-onderzoeker verzamelt die informatie, controleert of ze klopt en analyseert wat ze betekent voor een onderzoeksvraag. Politie, inlichtingendiensten, journalisten en security-teams gebruiken OSINT. Openbaar betekent niet vrij te gebruiken: voor persoonsgegevens geldt de AVG.

OT-security is de beveiliging van operational technology: systemen die fysieke processen besturen, zoals machines in een fabriek, pompen, kranen, liften en toegangssystemen. Een aanval op OT kan de productie stilleggen of de veiligheid van mensen raken. Daarom ligt de nadruk op beschikbaarheid, netwerksegmentatie en gecontroleerde toegang, meer dan op snel updaten.

Een pentest, voluit penetratietest, is een gecontroleerde aanval op een computersysteem, netwerk of applicatie. Een getrainde tester kruipt in de rol van aanvaller, zoekt kwetsbaarheden en probeert die uit te buiten. Zo ziet een organisatie hoe ver een echte aanvaller zou komen, voordat die het zelf probeert.

Phishing is een vorm van online oplichting waarbij criminelen zich voordoen als een bank, overheid of bekend bedrijf om je inloggegevens, betaalgegevens of geld te stelen. Dat gebeurt meestal via een valse e-mail, sms of WhatsApp-bericht met een link naar een nepwebsite. Wie daar gegevens invult, geeft criminelen toegang tot zijn accounts.

Een phishing-simulatie is een oefening waarbij een organisatie haar eigen medewerkers een nagemaakte phishingmail stuurt. Wie op de link klikt, komt op een uitlegpagina terecht in plaats van bij een aanvaller. Zo meet de organisatie hoeveel medewerkers klikken of de mail melden, en leren medewerkers phishing herkennen. Het is een onderdeel van security awareness.

PKI staat voor public key infrastructure: het stelsel van organisaties, afspraken en techniek waarmee digitale certificaten worden uitgegeven, beheerd en ingetrokken. Een certificaat koppelt een publieke sleutel aan een persoon, organisatie of server. Een vertrouwde certificaatautoriteit staat met haar digitale handtekening garant voor die koppeling. Zo maakt PKI versleutelde verbindingen en digitale handtekeningen mogelijk.

Een purple team is de samenwerking tussen het red team, dat aanvallen nabootst, en het blue team, dat de organisatie verdedigt. Rood en blauw samen maken paars. In plaats van tegen elkaar te spelen, voeren ze een aanval stap voor stap samen uit en bekijken ze direct of de verdediging die aanval ziet en stopt.

Ransomware is een vorm van malware die bestanden, systemen of back-ups versleutelt, zodat het slachtoffer er niet meer bij kan. De aanvaller eist losgeld, meestal in cryptovaluta, in ruil voor de sleutel om alles weer te ontsleutelen. Vaak stelen criminelen eerst ook gegevens en dreigen ze die te publiceren.

Red team en blue team zijn de 2 kanten van een beveiligingsoefening. Het red team speelt met toestemming de aanvaller en probeert zo ver mogelijk binnen te dringen. Het blue team is de verdediging van de organisatie, zoals het SOC, dat de aanval moet opmerken en stoppen. Zo toetst een organisatie haar weerbaarheid onder realistische omstandigheden.

Registratieplicht is de verplichting uit de Cyberbeveiligingswet voor essentiële en belangrijke entiteiten om hun gegevens aan te leveren voor het nationale register van entiteiten. Registreren gebeurt bij het NCSC via MijnNCSC. Sinds 15 augustus 2026 moeten organisaties die onder de wet vallen geregistreerd zijn en wijzigingen geven zij binnen 2 weken door.

Een risicoanalyse informatiebeveiliging is een onderzoek naar wat de informatie van een organisatie bedreigt, hoe groot de kans is dat het misgaat en wat de gevolgen zijn. Op basis daarvan bepaalt de organisatie welke risico's ze accepteert en welke ze met maatregelen verkleint. De risicoanalyse is de basis van elk ISMS.

Een rootkit is kwaadaardige software die een aanvaller na een inbraak installeert om ongemerkt toegang met beheerdersrechten te houden. De rootkit past het besturingssysteem zo aan dat hij zichzelf en andere malware verbergt. Daardoor is een rootkit moeilijk te ontdekken en vaak alleen zeker te verwijderen door het systeem opnieuw op te bouwen.

SASE staat voor secure access service edge: een architectuur waarin netwerkfuncties en beveiligingsfuncties samen als clouddienst worden geleverd. Gebruikers en vestigingen maken verbinding met een nabijgelegen knooppunt van die dienst, waar hun verkeer wordt gecontroleerd. Zo gelden dezelfde beveiligingsregels voor iedereen, op kantoor, thuis of onderweg, zonder verkeer eerst via het eigen datacenter te sturen.

SD-WAN staat voor software-defined wide area network: een techniek die de locaties van een organisatie met elkaar en met clouddiensten verbindt via meerdere soorten verbindingen tegelijk, zoals glasvezel, 4G of 5G en MPLS. Een centrale controller stelt de regels in en kiest per applicatie de route. Zo hoeft niet elk kantoor apart te worden ingesteld.

Security is het Engelse woord voor beveiliging. In de IT betekent security het beschermen van informatie en systemen, zodat gegevens geheim blijven waar dat moet, kloppen en beschikbaar zijn wanneer je ze nodig hebt. Buiten de IT staat security vaak voor fysieke beveiliging, zoals het bewaken van gebouwen en evenementen door beveiligers.

Security as a service is een manier om beveiliging af te nemen als abonnementsdienst van een externe partij, meestal via de cloud. Denk aan het bewaken van systemen vanuit een SOC, het filteren van e-mail of een firewall in de cloud. De organisatie betaalt per gebruiker of apparaat en hoeft de techniek en het personeel niet zelf te regelen.

Een security assessment is een beoordeling van hoe goed een organisatie beveiligd is. Een specialist onderzoekt beleid, processen en techniek, zoals netwerk, accounts en back-ups, en vergelijkt die met een norm of goede praktijk. De uitkomst is een rapport met zwakke plekken en een geprioriteerde lijst met verbeteringen. Een assessment is breder dan een pentest.

Security audit is de naam voor een onafhankelijk onderzoek naar de beveiliging van een organisatie of systeem. Een auditor toetst met bewijs of beleid, processen en technische maatregelen voldoen aan een vooraf gekozen norm, zoals ISO/IEC 27001 of de BIO. De uitkomst is een rapport met bevindingen, tekortkomingen en aanbevelingen voor verbetering.

Security awareness is het bewustzijn van medewerkers over digitale en fysieke veiligheidsrisico's en hun vermogen om daar veilig mee om te gaan. Het doel is gedrag: een phishingmail herkennen en melden, een sterk wachtwoord gebruiken, je scherm vergrendelen. Organisaties bouwen security awareness op met trainingen, campagnes en oefeningen zoals phishing-simulaties.

Security by design is een ontwerpprincipe waarbij beveiliging vanaf de ontwerpfase wordt meegenomen in een applicatie, product of dienst, in plaats van achteraf te worden toegevoegd. Risicoanalyse, beveiligingseisen en veilige standaardinstellingen horen dan bij elke stap van de ontwikkeling. De Europese Cyber Resilience Act maakt deze aanpak voor digitale producten verplicht.

Security intelligence is het gebruik van inlichtingen om beslissingen over beveiliging te nemen. Het gaat om informatie over dreigingen, kwetsbaarheden en de omgeving die is verzameld, geanalyseerd en geduid. Waar threat intelligence zich richt op aanvallers, omvat security intelligence alles wat een organisatie moet weten om mensen, gebouwen, informatie en systemen te beschermen.

Een security key is een fysiek apparaatje, meestal met usb of NFC, waarmee je inlogt als extra factor naast of in plaats van een wachtwoord. De sleutel werkt volgens de FIDO2-standaard en bewijst met een cryptografische handtekening dat jij het bent. Omdat de sleutel controleert op welke website je inlogt, werkt phishing er niet tegen.

Security management is het plannen, organiseren, uitvoeren en controleren van beveiliging binnen een organisatie. Het gaat om de sturing: welke risico's zijn er, welk beleid hoort daarbij, wie is verantwoordelijk en werken de maatregelen. Security management omvat digitale beveiliging, zoals informatiebeveiliging, en fysieke beveiliging, zoals toegang tot gebouwen en bewaking.

Security monitoring is het doorlopend verzamelen en analyseren van loggegevens en netwerkverkeer om aanvallen, misbruik en afwijkingen op tijd te ontdekken. Systemen zoals een SIEM verzamelen signalen uit servers, firewalls en applicaties en geven een melding bij verdacht gedrag. Analisten beoordelen die meldingen en starten zo nodig de afhandeling van een incident.

Shadow IT is het gebruik van hardware, software of clouddiensten voor werk zonder dat de IT- of securityafdeling ervan weet of er toestemming voor gaf. Denk aan een eigen Dropbox-account, een gratis AI-chatbot of een zelf aangesloten apparaat. Shadow IT ontstaat meestal uit gemak, maar leidt tot datalekken en systemen zonder beveiliging.

Shimming is een vorm van betaalpasfraude waarbij criminelen een heel dun inzetstuk, de shim, in de kaartlezer van een geldautomaat of betaalautomaat schuiven. De shim zit tussen de chip van je pas en de automaat en probeert de gegevens van de chip te onderscheppen. Je ziet de shim van buitenaf niet, omdat hij volledig in de kaartsleuf zit.

SIEM staat voor security information and event management: software die logbestanden van servers, firewalls, laptops en applicaties centraal verzamelt en aan elkaar koppelt. Een SIEM zoekt met vaste regels naar patronen die op een aanval wijzen en geeft dan een melding. Analisten in een Security Operations Center beoordelen die meldingen en zetten zo nodig actie in gang.

SIGINT staat voor signals intelligence: inlichtingen die een inlichtingendienst verzamelt uit signalen en (tele)communicatie, zoals telefoon-, e-mail-, radio- en internetverkeer. In Nederland doen de AIVD en de MIVD dit samen in de Joint Sigint Cyber Unit (JSCU). Wat de diensten mogen, staat in de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017.

Skimmen is een vorm van betaalpasfraude waarbij criminelen de gegevens van de magneetstrip van je pinpas of creditcard ongemerkt kopiëren en tegelijk je pincode afkijken. Met die gegevens maken ze een namaakpas waarmee ze geld opnemen, meestal buiten Europa. Door de chip en geoblocking komt skimmen in Nederland bijna niet meer voor.

Smishing is phishing via sms. Criminelen sturen een sms die lijkt te komen van een bank, pakketdienst of overheid, met een link naar een nepwebsite of een schadelijke app. Wie klikt en gegevens invult of de app installeert, geeft criminelen toegang tot zijn gegevens, accounts of telefoon. Het woord is een samenvoeging van sms en phishing.

SOC staat voor Security Operations Center: een team dat de computers, servers en netwerken van een organisatie continu bewaakt op aanvallen. Het SOC verzamelt logbestanden, zoekt daarin naar afwijkingen en start de afhandeling als er een beveiligingsincident is. Een organisatie kan een SOC zelf inrichten, uitbesteden of een combinatie van beide kiezen.

SOC-as-a-service is een abonnementsdienst waarbij een externe partij de taken van een security operations center (SOC) uitvoert voor een organisatie. De dienstverlener verzamelt en analyseert logs, bewaakt systemen en netwerk op aanvallen en meldt of behandelt incidenten. De organisatie hoeft daardoor zelf geen SOC met eigen analisten, SIEM en roosters buiten kantoortijd op te bouwen.

Social engineering is een verzamelnaam voor aanvallen waarbij criminelen mensen manipuleren in plaats van computers te hacken. Ze doen zich voor als collega, bank of leverancier en spelen in op vertrouwen, haast, angst of behulpzaamheid. Zo krijgen ze wachtwoorden, bedrijfsgegevens, geld of fysieke toegang tot een gebouw. Phishing is de bekendste vorm.

Een soevereine cloud is een clouddienst waarbij een organisatie of overheid zelf zeggenschap houdt over haar gegevens, de techniek en de beschikbaarheid van de dienst. Buitenlandse wetgeving of een buitenlandse leverancier mag daar geen ongewenste invloed op hebben. Er is geen wettelijke definitie; de Europese Commissie maakt soevereiniteit meetbaar met een eigen raamwerk.

Spear phishing is een gerichte vorm van phishing waarbij de aanvaller 1 persoon of functie uitkiest en vooraf informatie over dat doelwit verzamelt. Met die kennis stuurt hij een persoonlijk en geloofwaardig bericht, bijvoorbeeld uit naam van een collega of partner. Het doel is inloggegevens stelen of malware binnenbrengen in een organisatie.

Spoofing is het vervalsen van een afzender, zodat een e-mail, sms, telefoontje of website lijkt te komen van iemand die je vertrouwt. Bekende vormen zijn e-mailspoofing, waarbij het afzenderadres is nagemaakt, en nummerspoofing, waarbij je een ander telefoonnummer ziet dan het echte. Criminelen gebruiken spoofing vooral bij phishing en bankhelpdeskfraude.

Spyware is kwaadaardige software die ongemerkt op een computer, telefoon of tablet wordt geïnstalleerd om gegevens over de gebruiker te verzamelen. Denk aan wachtwoorden, berichten, locatie of surfgedrag. Die gegevens gaan naar een ander, zoals een crimineel, een bedrijf of een overheid. Spyware is een vorm van malware en blijft vaak lang onopgemerkt.

SQL-injectie is een aanval op een website of applicatie waarbij een aanvaller eigen SQL-code invoert in bijvoorbeeld een zoekveld, inlogveld of webadres. Als de applicatie die invoer niet scheidt van haar eigen databaseopdracht, voert de database de code van de aanvaller uit. Die kan dan gegevens inzien, wijzigen of verwijderen die niet voor hem bedoeld zijn.

SSL staat voor Secure Sockets Layer: het oorspronkelijke protocol om een internetverbinding tussen bijvoorbeeld een browser en een website te versleutelen. SSL is ontwikkeld door Netscape en opgevolgd door TLS (Transport Layer Security). Alle SSL-versies zijn onveilig, maar de naam leeft voort, zoals in het woord SSL-certificaat.

SSO staat voor single sign-on: je logt 1 keer in en krijgt daarna toegang tot meerdere applicaties zonder opnieuw een wachtwoord in te voeren. Een centrale dienst, de identity provider, controleert wie je bent en geeft dat door aan de andere applicaties. Omdat 1 account dan toegang geeft tot alles, hoort SSO samen te gaan met MFA.

Een supply-chain-aanval is een cyberaanval waarbij de aanvaller niet direct zijn doelwit aanvalt, maar eerst een leverancier. Via een besmette software-update, een beheertool of de toegang van die leverancier komt hij daarna bij de klanten binnen. Omdat 1 leverancier veel klanten heeft, kan 1 aanval duizenden organisaties tegelijk raken.

Een threat actor is een persoon of groep die een dreiging vormt voor informatie, systemen of organisaties. Voorbeelden zijn statelijke actoren die spioneren, cybercriminelen die geld willen verdienen, hacktivisten met een politiek doel en insiders binnen een organisatie. Threat actors verschillen in motief, middelen en werkwijze, en daarom ook in de maatregelen die tegen hen helpen.

Threat intelligence is informatie over digitale dreigingen die is verzameld, verrijkt en geanalyseerd, zodat een organisatie betere beslissingen kan nemen over haar beveiliging. Het gaat om vragen als: wie valt aan, met welke middelen en waarom. Security-teams gebruiken threat intelligence om aanvallen eerder te herkennen en maatregelen te kiezen die passen bij de echte dreiging.

TLS staat voor Transport Layer Security: het protocol dat de verbinding tussen een client, zoals je browser, en een server versleutelt. TLS zorgt dat niemand onderweg kan meelezen of berichten ongemerkt kan aanpassen, en controleert met een certificaat of je met de juiste server praat. Het slotje en https in de adresbalk laten zien dat TLS wordt gebruikt.

Tor is een netwerk dat internetverkeer versleutelt en via minimaal 3 servers van vrijwilligers doorstuurt, zodat niet te zien is wie welke website bezoekt. De naam staat voor The Onion Routing. Tor beschermt privacy en helpt censuur te omzeilen, maar wordt ook door criminelen gebruikt. Organisaties zien Tor-verkeer daarom regelmatig terug in hun logbestanden.

Een trojan, of Trojaans paard, is malware die zich voordoet als nuttige software of een onschuldig bestand. Wie het programma installeert of de bijlage opent, activeert ongemerkt een verborgen functie. Die kan een achterdeur openen voor de aanvaller, wachtwoorden stelen of andere malware binnenhalen, zoals ransomware. Een trojan verspreidt zich niet vanzelf.

TTP staat voor tactics, techniques and procedures: de manier waarop een aanvaller te werk gaat. De tactiek is het doel, zoals toegang krijgen tot een netwerk. De techniek is hoe de aanvaller dat doel bereikt, bijvoorbeeld met gestolen inloggegevens. De procedure is de precieze uitvoering. Security-teams gebruiken TTP's om aanvallers te herkennen aan hun gedrag.

Vishing is phishing via de telefoon. De naam komt van voice (stem) en phishing. Een oplichter belt en doet zich voor als medewerker van je bank, een helpdesk, de politie of een bedrijf. Met een verhaal over fraude of een probleem zet hij je onder druk om geld over te maken, codes te geven of software te installeren.

VPN staat voor virtual private network: een versleutelde verbinding over een bestaand netwerk, zoals internet. Het verkeer tussen je apparaat en een VPN-server loopt door een beveiligde tunnel, zodat anderen het niet kunnen meelezen of aanpassen. Bedrijven gebruiken een VPN voor thuiswerkers, particulieren vooral op openbare wifi.

Vulnerability management is het doorlopende proces waarin een organisatie kwetsbaarheden in haar systemen vindt, beoordeelt en oplost. Dat gebeurt in een vaste cyclus: systemen inventariseren en scannen, bepalen welke kwetsbaarheden het grootste risico geven, updates installeren of andere maatregelen nemen en controleren of het probleem echt weg is. In het Nederlands heet dit kwetsbaarhedenbeheer.

Een vulnerability scan, in het Nederlands kwetsbaarhedenscan, is een geautomatiseerde controle van computers, servers, netwerkapparatuur of websites op bekende kwetsbaarheden. De scanner zoekt naar ontbrekende updates, zwakke instellingen en standaardwachtwoorden en maakt een lijst met gevonden problemen en hun ernst. Anders dan bij een pentest probeert de scanner niet in te breken.

WAAP staat voor web application and API protection: een beveiligingsdienst die websites en API's tegen aanvallen van buitenaf beschermt. Een WAAP combineert een web application firewall, botdetectie, DDoS-mitigatie en API-bescherming in 1 product. Meestal draait een WAAP als clouddienst tussen het internet en de applicaties van een organisatie.

WAF staat voor web application firewall: een beveiligingslaag die het HTTP-verkeer naar een website of webapplicatie controleert. Een WAF vergelijkt elk verzoek met regels en blokkeert verzoeken die lijken op bekende aanvallen, zoals SQL-injectie en cross-site scripting. Zo beschermt een WAF de applicatie ook wanneer de code zelf nog kwetsbaarheden bevat.

Whaling is een vorm van gerichte phishing op bestuurders, directeuren en andere topfunctionarissen, de grote vissen van een organisatie. Aanvallers bereiden zich grondig voor en sturen een persoonlijk bericht om inloggegevens, gevoelige informatie of een grote betaling los te krijgen. Vaak misbruiken ze ook de naam van een bestuurder om een medewerker te misleiden.

XDR staat voor extended detection and response: een beveiligingsplatform dat signalen van laptops, servers, netwerk, e-mail en cloud op 1 plek samenbrengt. Waar EDR alleen naar endpoints kijkt, koppelt XDR gebeurtenissen uit al die lagen aan elkaar. Zo ziet een analist een aanval als 1 samenhangend incident en kan hij vanuit 1 console ingrijpen.

Zero trust is een securitystrategie die als uitgangspunt neemt dat je niets en niemand automatisch vertrouwt, ook niet binnen het eigen netwerk. Elke gebruiker en elk apparaat moet bij elke toegang opnieuw bewijzen wie hij is en krijgt alleen de rechten die nodig zijn. Zo komt een aanvaller die binnen is niet vanzelf verder.

Een zero-day is een kwetsbaarheid in software of hardware die aanvallers al misbruiken voordat de maker ervan weet of een beveiligingsupdate heeft uitgebracht. De naam geeft aan dat de maker 0 dagen had om het lek te dichten. Een zero-day exploit is de code of methode waarmee aanvallers zo'n onbekend lek misbruiken.

Zorgplicht is de verplichting uit artikel 21 van de Cyberbeveiligingswet om passende en evenredige technische, operationele en organisatorische maatregelen te nemen tegen risico's voor netwerk- en informatiesystemen. De zorgplicht geldt voor essentiële en belangrijke entiteiten en omvat minimaal 10 onderwerpen, van risicoanalyse en incidentenbehandeling tot beveiliging van de toeleveringsketen en cryptografie.

ZTNA staat voor zero trust network access: een manier om medewerkers op afstand toegang te geven tot applicaties zonder hen toegang te geven tot het hele netwerk. Bij elk verzoek controleert ZTNA wie de gebruiker is, vanaf welk apparaat hij werkt en of dat apparaat veilig is. Pas daarna opent ZTNA een verbinding met 1 specifieke applicatie.