Cyberdreiging

Wat is een cyberdreiging?

Een cyberdreiging is iets wat kan gebeuren, geen gebeurtenis die al heeft plaatsgevonden. De Cyberbeveiligingswet, die sinds 15 augustus 2026 geldt, legt het begrip in artikel 1 vast. Een cyberdreiging is daar “elke potentiële omstandigheid, gebeurtenis of actie” die netwerk- en informatiesystemen, de gebruikers ervan en andere personen kan schaden, verstoren of op andere wijze negatief kan beïnvloeden.

Die definitie is breed. Een criminele groep die ransomware verspreidt, is een cyberdreiging. Maar ook een kwetsbaarheid in veelgebruikte software of een staat die zich in vitale infrastructuur nestelt, valt eronder. De partij achter een dreiging heet een threat actor.

De wet kent ook een zwaardere variant: de significante cyberdreiging. Dat is een cyberdreiging waarvan op basis van de technische kenmerken kan worden aangenomen dat zij ernstige gevolgen kan hebben, door aanzienlijke materiële of immateriële schade te veroorzaken.

Het verschil met verwante begrippen zit in de fase:

Begrip	Betekenis volgens de Cyberbeveiligingswet of in de praktijk
Cyberdreiging	Iets wat systemen of gebruikers kan schaden
Bijna-incident	Een gebeurtenis die gegevens of diensten in gevaar had kunnen brengen, maar die is voorkomen of zich niet heeft voorgedaan
Incident	Een gebeurtenis die de beschikbaarheid, authenticiteit, integriteit of vertrouwelijkheid van gegevens of diensten in gevaar brengt
Cyberaanval	Een opzettelijke poging om systemen of gegevens te verstoren, te stelen of te beschadigen

Welke cyberdreigingen zijn er voor Nederland?

Het Cybersecuritybeeld Nederland (CSBN) geeft elk jaar het overzicht van cyberdreigingen voor Nederland. De NCTV stelt het jaarlijks vast, met bijdragen van onder meer de AIVD en de MIVD. Volgens het CSBN 2025 zijn er geen grote verschuivingen in het dreigingsbeeld, wel een grote verscheidenheid aan aanvallers, oorzaken en impact.

De belangrijkste cyberdreigingen uit het CSBN 2025 op een rij:

Dreiging	Wie	Wat het CSBN 2025 meldt
Spionage en sabotage	Statelijke actoren	Rusland, China, Iran en Noord-Korea hebben offensieve cyberprogramma’s gericht tegen Nederlandse belangen
Ransomware en datadiefstal	Cybercriminelen	In 2024 waren er in Nederland minimaal 121 unieke ransomware-incidenten
DDoS-aanvallen	Onder meer hacktivisten	Websites en applicaties, zoals DigiD, waren verschillende keren niet of beperkt bereikbaar
Incidenten bij leveranciers	Criminelen en statelijke actoren	Een aanval op 1 leverancier leidt tot datalekken bij klanten

Volgens het CSBN 2025 kwamen criminelen bij ransomware-aanvallen in 2024 nog steeds het vaakst binnen via kwetsbaarheden in software en via accountovername (bron: NCTV, 2025).

Nieuwere meldcijfers passen in dat beeld. De Autoriteit Persoonsgegevens registreerde in 2025 136 ransomware-aanvallen; bij 32 daarvan stalen criminelen alleen gegevens zonder iets te versleutelen, tegen 15 in 2024 (bron: Autoriteit Persoonsgegevens, Rapportage ransomware 2025). Het risico via leveranciers bleek in 2024: 1 aanval op klantcommunicatiebedrijf AddComm leidde tot 5.407 datalekmeldingen (bron: Autoriteit Persoonsgegevens, Rapportage datalekken 2025). Alle tellingen staan bij ransomware-tellingen in Nederland.

Meer over criminele dreigingen staat bij cybercriminaliteit, over statelijke dreigingen bij cyberoorlog.

Voorbeeld uit de praktijk

Het verschil tussen een dreiging en een incident bleek uit het jaarverslag 2024 van de MIVD. De dienst ontdekte een Russische cyberoperatie tegen Nederlandse vitale infrastructuur, mogelijk als voorbereiding op sabotage. De aanvallers slaagden er niet in om het netwerk binnen te dringen (bron: Defensie, 2025). Er was dus een reële cyberdreiging, maar geen geslaagde aanval.

In hetzelfde jaar werd een dreiging wel werkelijkheid. Een Russische hackersgroep voerde een cybersabotage-aanval uit tegen het digitale besturingssysteem van een publieksvoorziening in Nederland. Er ontstond geen schade, maar volgens de MIVD was het de eerste sabotage-aanval van dit type in Nederland.

Cyberdreiging in de praktijk van een security-professional

Security-professionals vertalen het algemene dreigingsbeeld naar de eigen organisatie. Een analist in threat intelligence bepaalt welke cyberdreigingen relevant zijn voor de sector: een ziekenhuis heeft met andere aanvallers te maken dan een defensieleverancier. Een SOC-analist gebruikt die kennis om meldingen te beoordelen.

Een CISO of security officer gebruikt het dreigingsbeeld in de risicoanalyse. Organisaties die onder de Cyberbeveiligingswet vallen, moeten maatregelen nemen die passen bij de risico’s. Het CSBN 2025 adviseert gemiddelde organisaties om zich niet te fixeren op het complexe dreigingslandschap, maar eerst de digitale basisprincipes op orde te brengen. Wat daaronder valt, lees je bij cyberhygiëne.

Veelgestelde vragen

Hoe kan ik me beschermen tegen cyberaanvallen?

Begin met de basis: installeer updates snel, gebruik voor elk account een ander sterk wachtwoord, zet multifactorauthenticatie aan en maak back-ups die los staan van je netwerk. Wees alert op onverwachte berichten met een link of betaalverzoek. Volgens het Cybersecuritybeeld Nederland 2025 beschermen zulke basisprincipes tegen een groot deel van de cyberaanvallen.

Hoe groot is de kans op een cyberaanval?

De kans verschilt per organisatie en per sector. Volgens de Cybersecuritymonitor 2025 had 4 procent van de bedrijven in 2024 ten minste 1 cyberincident door een aanval van buitenaf (bron: NCSC, 2026). Volgens het Cybersecuritybeeld Nederland 2025 kunnen alle vitale sectoren aantrekkelijke doelwitten zijn.

Welke bedrijven zijn kwetsbaar voor cybercriminaliteit?

Elk bedrijf kan slachtoffer worden, maar sommige zijn aantrekkelijker. Het Cybersecuritybeeld Nederland 2025 noemt vitale sectoren, omdat continuïteit daar van groot belang is, en de telecomsector vanwege de grote hoeveelheden persoonsgegevens. Kleine bedrijven zijn kwetsbaar omdat ze minder maatregelen nemen: in 2025 nam 13 procent van de microbedrijven 10 of meer van de 12 onderzochte basismaatregelen (bron: NCSC, 2026).

Wat is het verschil tussen een cyberdreiging en een incident?

Een cyberdreiging is iets wat systemen of gebruikers kan schaden, zoals een kwetsbaarheid of een actieve hackersgroep. Een incident is een gebeurtenis die gegevens of diensten daadwerkelijk in gevaar brengt. Een gebeurtenis die net is voorkomen, heet in de Cyberbeveiligingswet een bijna-incident.